Guy en Yves

Is de Benelux nu eindelijk uitgeruzied? Dan kunnen we naar huis”, verzuchtte de Franse president Sarkozy vorig jaar tijdens een EU-top in Brussel, waar de bekvechtende premiers Balkenende en Verhofstadt tot diep in de nacht een deal over de aangepaste Europese grondwet blokkeerden.
Met het afzwaaien van ‘den Guy’ komt vandaag een eind aan acht jaar leiderschap, maar ook aan een klein decennium gespannen verhoudingen met Nederland.
Het begon al vlak na zijn aantreden in het Franse Nice, waar ex-premier Kok tot woede van de Belg een extra stem voor Nederland ritselde en zo voor het eerst meer zeggenschap kreeg in de EU. Verhofstadt legde Europa drie dagen lam, maar verloor.
Een haat-liefde-relatie was geboren, regelmatig gevoed door forse politieke meningsverschillen. Zo knokte de altijd zo eensgezinde Benelux er lustig op los over het Stabiliteitspact, de EU-begroting en vooral de inval in Irak waar de scheuring in Europa dwars door België en Nederland liep.
Opvallend was ook de wijze waarop Verhofstadt in die tijd reageerde op de moorden op Fortuyn en Van Gogh, waarbij soms nog net geen leedvermaak was te bespeuren over de kleine crisis die de ‘betweterige’ noorderbuur doormaakte. ,,In Nederland is het oorlog tussen het christendom en de islam”, zo stelde hij met een Belgisch opgeheven vingertje.
Ook met de ‘stijfburgerlijke’ Jan-Peter Balkenende klikte het nooit echt. Met als dieptepunt Verhofstadts mislukte gooi naar het voorzitterschap van de Europese Commissie, waar Balkenende de Belg slechts schoorvoetend steunde.
Jarenlang weigerde hij elk interview met een Nederlandse krant en leek ons land te mijden. Al ging het af en toe ook door onbedoeld mis, zoals drie jaar terug toen de Belg een vurig pleidooi voor Europa wilde houden op een VVD-congres. Vlak voordat hij wilde afreizen hoorde Verhofstadt dat zijn vader was overleden.
Duidelijk is wel dat met de komst van Yves Leterme het nodige zal veranderen. De ‘Belgische Balkenende’ kan immers lezen en schrijven met zijn Hollandse ambtgenoot, wat blijkt uit bijna dagelijks sms-verkeer tussen het duo.
Het was bovendien Balkenendes vertrouweling Jack de Vries die Leterme vorig jaar met enkele venijnige tips aan de verkiezingswinst hielp. Nadat hier Wouter Bos met succes als ‘draaikont’ was afgeserveerd paste Leterme op advies van De Vries dezelfde tactiek in België toe.
,,Wie gelooft deze mensen nog ?”, zo wreef hij Verhofstadt en diens regering bij een cruciaal tv-debat tot drie keer in het gezicht. De premier liep paars aan, maar kon zijn gelijknamige coalitie een paar dagen later opdoeken.