Er zijn geen Belgen meer

Hoeveel scheuren kan België nog oplopen voordat het daadwerkelijk barst ? De afgelopen dertien maanden gingen onze door taaltwisten verdeelde zuiderburen politiek al door diepe dalen, maar sinds Yves Leterme er maandag de brui aan gaf lijkt de toekomst van het land echt serieus in gevaar.
De val van zijn kabinet betekent vooral het failliet van het Belgische ‘poldermodel’ van Vlamingen en Franstaligen, waarvan de politieke elite de afgelopen decennia menige crisis op het laatste moment bezwoer. ‘Het huidige federale overlegmodel heeft haar limiet bereikt’, zo stelde een verbitterde en uitgeputte Leterme in zijn verklaring aan koning Albert.
België heeft geen ‘Belgische’ politieke kopstukken meer, maar louter nog geharnaste Waalse en Vlaamse partijleiders die elkaar - opgehitst door een fanatieke achterban - verbaal naar het leven staan. Met als gevolg een al grotere en inmiddels bijna onoverbrugbare kloof tussen beide taalgroepen.
Hoewel Leterme, net als Guy Verhofstadt, in de premierstoel alsnog snel ‘verbelgde’ werd hij tegelijk verscheurd door de harde houding van zijn eigen Vlaamse achterban.
Even leek er een opening toen ook de Franstalige partijen na een jaar geruzie beseften dat ze de Vlaamse wens voor meer zelfstandigheid toch op een of andere manier moesten honoreren. Maar de tegeneis om verfranste Vlaamse grond af te staan was voor Leterme en co onaanvaardbaar.
De media, staatsgeleerden en ook koning Albert weten niet hoe het verder moet. Nieuwe verkiezingen lijken logisch, maar zowel in Vlaanderen als Wallonië ziet iedereen in dat dit de zaken alleen nog verder op scherp zet, omdat de radicale stromingen zullen winnen.
Het enige positieve aan de dag van gisteren waren dan ook de – gezien de omstandigheden – relatief serene reacties van de Vlaamse en Waalse coalitiepartijen. Weliswaar ging de zwarte piet steevast naar de ‘overkant’, maar echte grote woorden bleven uit.
De economische verzwakte Walen willen en kunnen België niet loslaten, terwijl ook de Vlaamse politieke elite uiteindelijk niet op een splitsing van het land uit is. Door hun falende en verprutste overleg is die echter wel opnieuw een stap dichterbij gekomen.
Voorlopig lijkt het erop dat de drie gewesten nu – noodgedwongen - het initiatief krijgen de dialoog via een confederale omweg alsnog op gang te brengen.
Een gedurfde gok. De kans op een snelle doorbraak is uiterst klein. Maar echt snel uiteenvallen zal België ook niet. Voor beide opties is het land simpelweg te complex.
Ronald Veerman