Tapijtreiniger met klasse

Hun aantal neemt helaas zienderogen af, maar ondanks het internettijdperk en het snelle globalisering bestaan ze nog wel degelijk. Unieke ‘fabriekjes’ die een klassiek ambacht tot in de perfectie beheersen en waarvoor de hele wereld in de rij staat. Zo ook het in een prachtig Middeleeuws pand gevestigde De Wit Koninklijke Manifactuur van Wandtapijten uit het Belgische Mechelen, dat het reinigen en herstellen van tapijten letterlijk tot kunst heeft verheven.
Wie aan een schoonmaakbedrijf denkt heeft het uiteraard mis. Eenmaal de oude wenteltrap opgeklommen doemen plots grote wanden met garen en klosjes op, in alle kleuren van de regenboog. Onder de speciale daglichtlampen knutselen twaalf vrouwen minutieus aan eeuwenoude en soms onbetaalbare wandtapijten uit de 17e, 16e en zelfs 15e eeuw.
,,Wij zijn in 1889 opgericht en dus veel jonger dan de eeuwenoude wandtapijttraditie, die vooral in België op zeer hoog niveau stond. Veel meer dan in Nederland, waar alleen in Amsterdam, Delft, Gouda en Schoonhoven ateliers stonden”, aldus An Volckaert.
Aanvankelijk was De Wit ook zelf voornamelijk een producent van fraaie en grote wandtapijten, maar vooral sinds de jaren tachtig gaat bijna alle aandacht naar het herstellen en conserveren van beschadigde en vergane tapijtvoorstellingen.
Grote gangmaker is directeur Yvan Maes, die de inmiddels wereldwijd gewaardeerde conservatie-integratietechniek ontwikkelde. Daarbij worden de ingrepen in het oorspronkelijke tapijt zo beperkt mogelijk gehouden en kunnen deze bovendien te alle tijde worden teruggedraaid.
Omdat de aangeboden wandtapijten regelmatig in zeer slechte staat zijn is sprake van een zeer delicaat proces. ,,Eerst worden ze gewassen in een groot bad via een uniek en eveneens door onszelf ontwikkeld procédé. Met een speciale aërosolbehandeling creëren we bij maximaal 27 graden een mist die het kleed perfect reinigt zonder direct contact of kans op verdere beschadiging.”
,,Mede daardoor zijn we in de loop der jaren uitgegroeid tot de meest gespecialiseerde conservator van historische wandtapijten”, aldus Volckaert. ,,Iedereen brengt ze hierheen. Particulieren, maar vooral ook musea. Zo hebben we de afgelopen jaren meerdere kleden voor het Rijksmuseum hersteld. Maar ook bijvoorbeeld voor de Hermitage in Sint-Petersburg en grote musea in Londen, Parijs en Wenen”.
Momenteel wordt driftig gewerkt aan twee uit 1460 stammende wandtapijten uit het Palazzo del Principe in Genua, waarin op grote schaal met goud- en zilverdraad is gewerkt. Ook is juist een opdracht aangenomen om 27 enorme kleden uit de kathedraal van Malta te herstellen. ,,Zestig vierkante meter per stuk. Een gigantische klus, waar we totaal tien jaar mee bezig zullen zijn.”
,,Vooral zijdedraad is vaak een probleem, omdat dit sneller vergaat. Maar ook bruine kleuren, omdat die destijds met ijzerhoudende pigmenten zijn gemaakt”. Volckaert wijst naar een van de tapijten waaraan een medewerkster voorzichtig met naald en draad in de slag is. ,,We maken daarbij ook vaak gebruik van steundoeken, die het weefsel sterker maken waardoor het zijn uiteindelijke gewicht weer kan dragen”.
Hoewel het doorgaans eeuwenoude wandkleden zijn die hersteld worden komt er af en toe ook wel eens een modern kleed binnen dat gereinigd moet worden. ,,Maar de echte hoogtijdagen van de wandtapijten zijn achter de rug. Eigenlijk sinds de Franse Revolutie en de uitvinding van het behangpapier. Toen was de zware versiering aan de muur plots niet meer interessant.”