Waar is Brussel ?

Het was afgelopen week een koddig gezicht. President Bush en zijn Franse collega Sarkozy in een golfkarretje scheurend over Camp David, met ruggelings op de achterplecht EU-commissievoorzitter Barroso. Terwijl het duo druk keuvelend de kredietcrisis besprak, moest de Portugees oppassen niet uit het wagentje te hobbelen.
Hoe grappig ook, het beeld is tekenend voor de ontluisterende wijze waarop ‘Brussel’ buitenspel staat en achter de feiten aanloopt. Het 27-koppige dagelijks bestuur van de Europese Unie speelt geen enkele rol bij de noodaanpak en wordt eerder nog als stoorzender – staatssteunregels en stabiliteitspact – gezien.
Commissie en Europees Parlement kijken toe van de zijlijn en indien nodig zullen zelfs EU-wetten er – tijdelijk - aan geloven. EU-adepten droomden altijd dat bij een grote crisis of noodsituatie de instituten van de unie het initiatief zouden nemen. Een voortrekkersrol die vervolgens uitmond in een verdere versterking van de Brusselse instellingen.
Maar niets is minder waar. Deze maand is het intergouvernementalisme wat de klok slaat. Nadat lidstaten eerst de eigen binnenlandse boontjes dopten, werden daarna in Berlijn, Londen en Parijs de knopen doorgehakt. Noodfondsen, banken met miljarden gered en spaargaranties eenzijdig verhoogd. Het neoliberale Brussel, dat jaren de vrije markt predikte, staat erbij en kijkt er naar. Natuurlijk, Neelie Kroes kan zaken verbieden, maar ze moest eens durven.
Ondertussen ruiken voorstanders van meer overheidsinmenging en protectionisme hun kans. Met de onvermoeibaare Sarkozy voorop. Hij wil minder gezeur uit Brussel en van de Europese Centrale Bank.
De Commissie daarmee terugbrengend tot een rapporten en plannetjes producerend apparaat. Dat weliswaar initiatieven kan aandragen, maar waar de lidstaten onderling de besluiten bedisselen. Gedurfde plannen voor een blue card voor migranten, de splitsing van energiebedrijven, de dienstenrichtlijn en een fors hogere EU-begroting werden zo recent al tot stof vermalen. Wellicht straks ook het klimaatplan.
Maar Barroso blijft minzaam lachen en verklaringen rondsturen over crisisbesluiten die ‘ik en de andere wereldleiders’ hebben genomen. Opportunistisch wisselt hij het geweer maar weer eens van schouder. Twee jaar terug dook plots uit het niets het klimaat op en nu heeft de Portugees de mond vol over extra regels en meer Europees toezicht.
Terwijl nu hardop wordt afgevraagd of deze unie eigenlijk nog wel een Verdrag van Lissabon nodig heeft droomt Barroso van een tweede termijn. Die hij volgend jaar wel zal krijgen. Zolang regeringsleiders hem, wanneer nodig, onder de voet kunnen lopen mag hij rustig blijven zitten.