De Belg in Brel

,,Al mijn liedjes zijn voor mijn land en gaan over mijn land. Ik houd van België en voel mij Vlaming. Franstalige Vlaming. Dit land verdient echt meer dan een taalstrijd”.
Woorden die zo uit de dagelijkse Belgische actualiteit lijken getrokken, maar al in de jaren zestig en zeventig werden uitgesproken door Jacques Brel.
De op 9 oktober dertig jaar geleden overleden Brusselse volkszanger adoreerde zijn geboorteland, ook al werd hij er door Vlamingen verguisd en vierde hij jaren achtereen grote successen in het chique Parijs.
In een prachtige nieuwe documentaire van zijn dochter France (zie foto), spreekt de chansonier zelf op oud beeldmateriaal en via een aantal boezemvrienden een ware liefdesverklaring richting ‘zijn’ België uit. Een markant pamflet, zeker nu hij daarmee de huidige discussie in zijn vaderland in het hart raakt.
Het is slechts een van de ode’s die zijn fans, familie en bewonderaars dit najaar brengen aan een van de beroemdste Belgen, die in 1978 op 49-jarige leeftijd aan longkanker overleed. Een van de grootste zangers ook van de vorige eeuw, die is gecoverd door sterren als David Bowie, Dusty Springfield, Nina Simone, maar ook door Liesbeth List en recenter De Dijk en Acda & de Munnik.
Zo verschijnen de twee speelfilms die hij aan het eind van zijn leven produceerde op dvd, slingert door Brussel een fraaie Brel-wandeling en is deze week in de Éditions Jacques Brel, zijn kleine Brusselse museum, onder de titel “J’aime les Belges” een boeiende nieuwe tentoonstelling over zijn werk en leven ingericht. Met veel beeldmateriaal, originele songteksten en aantekeningen. ,,Jacques doopte zijn schrijverspen in een inktpot vol gevoeligheid”
Want wie dacht dat de volkszanger zijn land ontvluchtte om zich in Parijs te wentelen in zijn Franse sterrenstatus zit mis. Niet alleen greep hij al zijn vrije tijd aan om zijn geliefde Belgische kust te bezoeken of tot diep in de nacht te stappen in Brussel of Luik, ook in het buitenland pronkte hij met zijn Brusselse accent en Vlaamse afkomst.
,,Ik reisde de hele wereld af, werd vaak door de Franse ambassadeur ontvangen en nooit door de Belgische. Maar ik stelde me altijd voor als de ‘Vlaamse’ zanger”, zo stelt hij. Zelfs koning Boudewijn kwam hem in Parijs incognito bekijken, omdat dit in eigen land te gevoelig lag.
Dertig jaar na zijn dood liggen de sneren die Brel in zijn liedjes “La, la, la” en “Les Flamandes” richting de ‘bekrompen’ Vlamingen uitdeelde nog altijd zeer gevoelig. ,,Ze vonden dat hij te ver was gegaan en dat heeft hem lang gekwetst”, stelt zijn dochter France. ,,De liedjes waren juist een liefdesverklaring aan zijn jeugd.”
Ook haar vader heeft het nooit begrepen. ,,Het was een scherts over mijn eigen afkomst. Een karikatuur. Dat kan nooit beledigend zijn”, aldus de volkszanger, die zelf enorm kon genieten van de typisch Belgische zelfspot.
In de reportage komt hij vooral ook als podiumbeest en enorme levensgenieter naar voren. Die dronk, rookte als een ketter en als hij maar even de kans kreeg de donkere Brusselse kroegen afstruinde. ,,We waren kapot wanneer hij na een paar dagen weer naar Parijs vertrok”, aldus zijn ex-vrouw Miche.
Maar er was wel degelijk ook die haat-liefde-verhouding met zijn geboorteland. ,,Hij stoorde zich enorm aan al het geruzie tussen de twee taalgroepen en had een hekel aan politici”, aldus een van zijn goede vrienden.
De zanger zelf omschreef het als ‘vervelende problemen’ van ‘lage politiek’. ,,Een land met twee talen heeft toch geen taal, dus waarom zo moeilijk doen. Als ik morgen koning van België mag zijn zou ik de dienstplicht afschaffen en jonge Vlamingen zes maanden in Wallonië laten verblijven. En andersom.”
Ook Brel zelf genoot intens wanneer hij enkele dagen in het winderige Nederlandstalige noorden was. Wat ook blijkt uit zijn prachtige ‘Mijn Vlakke Land’. Wellicht zelfs de mooist gezongen ode ooit aan Vlaanderen. Nota bene door een Franstalige Brusselaar.

Twintig jaar voor 'mp3-moord'

De 19-jarige Adam G. die twee jaar geleden de Belgische student Joe van Holsbeeck doodstak omdat hij diens mp3-speler wilde afpakken is geen moordenaar en hoeft daardoor ‘slechts’ 20 jaar de cel in. De Pool, die zijn straf in eigen land mag uitzitten, kan zo over ruim zeven jaar al vervroegd vrijkomen.
Dat bleek gisteren aan het slot van het beladen proces over de ‘mp3-moord’ in het Brusselse Centraal Station, die in april 2006 heel België schokte en waar de twaalfkoppige volksjury uiteindelijk besloot af te zien van de maximumstraf van 30 jaar.
Daarmee volgden ze het advies van de advocaat-generaal van de rechtbank, die hen kort daarvoor had opgeroepen een harde straf te eisen, maar ‘bedachtzaam’ en ‘zonder haat’. ,,De gruwel van de dood van Joe zal nooit verdwijnen, maar als jullie niet meedogenloos zijn veroordelen jullie hem niet tot de maximumstraf. Dat zou buitensporig en ontmoedigend zijn”, zo stelde hij.
Adam G. sprak bij de uitspraak zijn dank uit voor het feit dat hij slechts schuldig werd bevonden aan diefstal met de dood tot gevolg, maar zonder de intentie te doden. ,,Ik ben geen moordenaar en zou mijn leven geven om dat Joe terug te kunnen brengen. Het spijt me verschrikkelijk”, aldus de jonge Pool, die om vergiffenis vroeg.
Zijn advocaat had daarvoor om clementie gevraagd en de straf tot tien jaar te beperken, maar kreeg slechts deels zijn zin.
Bij de familie van de doodgestoken Joe kwam de in hun ogen veel te lichte straf echter aan als een mokerslag. ,,Een mes van acht centimeter diep dat zeven keer tot het lemmet in Joe is gestoken en waarbij zijn hart totaal vernield werd. Als dat geen moord meer is dan weet ik het niet meer”, aldus de advocaat van de ouders.
,,Een messteek in onze rug. Het is verraad”, zo stelde de ontgoochelde moeder van Joe, die eerder al moesten accepteren dat mededader Mariusz O. zijn straf ontloopt omdat hij minderjarig was. ,,België heeft een bizarre justitie. Een justitie die criminelen een mooi leven gunt”, aldus vader Guy van Holsbeeck.

Groene stroom is nep

De circa 2,5 miljoen Nederlandse gezinnen die in hun huis milieuvriendelijke groene stroom gebruiken worden al jaren in de maling genomen.
,,De certificaten voor groene stroom zijn onderdeel van een nepsysteem. Er wordt geen kuub groene stroom extra door geproduceerd en dat weten de energiebedrijven ook”, aldus europarlementariër Dorette Corbey, die in het Europees Parlement de aanval heeft geopend op het Nederlandse systeem.
Dat moet er toe leiden dat energiebedrijven als Nuon en Essent straks in landen als Noorwegen en Zweden veel dieper in de buidel moeten tasten voor ‘echte’ groencertificaten, van op bestelling geleverde zonne-, water- of windenergie. ,,En niet zoals nu, waarbij groene stroom gewoon dubbel geleverd wordt.”
Het Nederlandse kabinet is zich bewust van de fouten in het huidige systeem, maar is enorm geschrokken van de Brusselse plannen. Die zouden het zo succesvolle Nederlandse groene stroomproject in een keer om zeep kunnen helpen.
Indien de nieuwe strengere regels doorgaan zou dit immers neer kunnen komen op zeker 250 euro extra per ‘groen’ gezin, waardoor velen van hen waarschijnlijk weer zullen terugkeren naar de ouderwetse en weer goedkopere ‘grijze’ elektriciteit.
Den Haag probeert dit de komende maanden in Brussel te voorkomen.

Bankencrisis is heilzaam

Minder sexy en terug naar de basis. Dat is volgens eurocommissaris Neelie Kroes hét toekomstparool voor de Amerikaanse en ook Europese banken. De huidige crisis in de banksector doet gigantisch pijn, maar zal toch vooral heilzaam moeten werken. ,,De cultuur bij het bankieren was doorgeschoten. Vooral in de VS. Te veel grootheidswaan, met louter korte termijn winst als doel”.
Vanuit haar werkkamer in het Brusselse Berlaymont volgt de Nederlandse de ontwikkelingen op de beurzen op de voet. ,,Het zijn spannende tijden”, zo beaamt ze, al spiekt ze ook even snel op de Nederlandse tv om te kijken wat koningin Beatrix met prinsjesdag draagt.
Hoewel Kroes als strenge eurocommissaris regelmatig miljardenboetes oplegt moeten zelfs voor de liberale de bedragen duizelen die momenteel rondgaan om in problemen geraakte financiële instellingen op de been te houden.
,,Dat een bedrijf als Lehman Brothers omvalt is natuurlijk triest. Maar toch ben ik blij dat de Amerikaanse overheid niet, zoals door sommigen verwacht, in actie kwam om de bank door staatssteun te redden. Dan zou immers alsmaar belastinggeld worden gebruikt om bedrijfsfalen te corrigeren. Iets dat ik in Europa ook nooit zou toestaan.”
Volgens Kroes is hulp van de overheid alleen mogelijk indien het tijdelijk is en daarmee een marktfalen wordt gecorrigeerd. ,,Ook al weet ik natuurlijk dat dit vaak heel gevoelig ligt. Net nog bijvoorbeeld had ik een gesprek met de vakbond Solidariteit, die smeken om steun voor de scheepswerven in Polen.”
In de Europese financiële wereld is de schade van de kredietcrisis, behoudens ‘kleinere’ gevallen zoals Northern Rock, tot dusver nog meegevallen. ,,Maar ik hou mijn ‘fingers crossed’. Je mag immers nooit uitsluiten dat ook hier een bank kan omvallen”, aldus Kroes, die echter waakt voor paniek en wijst op de grote voordelen van de Europese samenwerking.
,,Dat zie je niet alleen door de duidelijke afstemming en afspraken die de Europese ministers van Financiën zaterdag in Nice maakten. Ook al hebben landen als Spanje en Ierland nu grote problemen, de samenwerking in de eurozone werkt stabiliserend. Er komt vooralsnog geen sneeuwbal op gang.”
Al is er natuurlijk wel degelijk een wijze les voor de financiële sector. ,,Banken moeten vooral doen waar ze voor bedoeld zijn. Het hoeft allemaal niet groots en meeslepend. Financieringen regelen en investeringen mogelijk maken, daar draait het om. En dan vooral voor kleine en startende ondernemers, die nu nog veel te vaak de deur worden gewezen”
Vooral ook in Nederland mist Kroes de durf bij banken om jonge innovatieve ondernemers een kans te geven. ,, Nederland mag dan een handelsland zijn, op dit punt zijn we weinig competitief. Er lijkt eerder een sfeertje te bestaan van ‘we hebben het zo gek nog niet’ en dat bevreemd me”
Een situatie die ze vanuit Brussel deels hoopt door te prikken. ,,Onder meer door de Europese staatssteunregels voor kleine innovatieve bedrijfjes te versoepelen. Een prachtige kans ook voor de Nederlands overheid om impulsen te geven aan innovatief mkb-beleid. Hopelijk helpt dit ook de banken bij een mentaliteitsomslag. De kleinere bedrijfjes zijn immers de echte motor van de economie.”

Duivels worden Galliër

De linkerhand op de borst en in de ander een denkbeeldige Gallische strijdbijl. Zo moeten de Belgische Rode Duivels opnieuw doordringen tot de voetbaltop, nu het al jaren ondermaats presterende elftal van onze zuiderburen naar een belabberde 55ste plaats op de wereldranglijst is weggezakt.
Liefst 600.000 euro heeft de Belgische voetbalbond in een grootse ‘We Believe’-campagne gepompt om het eigen publiek weer achter de internationals te krijgen en eindelijk weer eens plaatsing voor een groot toernooi af te dwingen.
Niet alleen door bij de thuiswedstrijden metershoge foto’s van ex-helden als Erik Gerets, Jan Ceulemans en Luc Nilis te plaatsen. Maar ook via een nieuwe door jazzlegende Toots Thielemans ingespeelde versie van het volkslied, dat voortaan in harmonicavorm door het stadion schalt.
Meest opvallend is echter toch de ‘Ambiorix-houding’ die de spelers voortaan bij het begin van de wedstrijd in zullen nemen, verwijzend naar de historische Gallische held die ooit Julius Ceasar uit België verdreef.
In feite een miniversie van de Nieuw-Zeelandse ‘Haku’. Afgelopen weekend kwam er tijdens de wedstrijd België-Estland nog weinig van terecht, maar volgens Nicolas Cornu van de KBVB kwam dit omdat het te laat met de spelers was doorgenomen. ,,Maar vanaf de volgende thuiswedstrijd in oktober tegen Armenië gaan we het zeker doen.”

Belgen willen vechten

Het in internationaal verband nauwelijks serieus genomen Belgische leger wil eindelijk wel eens af van haar sullige imago en echt de wapens oppakken. ,,De wil is er en we hebben nu eindelijk ook de goede spullen”, aldus landmacht-generaal Testelmans, die hunkert naar de missies zoals Nederland die laatste jaren heeft uitgevoerd.
,,We willen ons softe imago kwijt. Als de politiek ons vraagt zijn we er klaar voor”, zo stelde de legerchef vlak na de aankomst van vier Belgische F16’s in Afghanistan, die luchtsteun gaan verlenen bij de ISAF-missie in het land. Daardoor kunnen twee Nederlandse gevechtsvliegtuigen terug naar huis.
Belgische militairen ontbreken al jaren bij belangrijke vredesmissies en beperken zich internationaal tot kleine bijdragen aan logistieke en medische ondersteuning. ,,We blinken nu uit door patrouilleren in Kosovo, het beveiligen van een humanitaire missie in Libanon en het bewaken van vliegvelden. Maar we kunnen veel meer”, aldus Testelmans, die er niet voor terugdeinst binnenkort ook Belgische grondtroepen naar Afghanistan te sturen.
,,Wie immers a zegt moet ook b durven zeggen. Niet alleen ik zeg dat, maar defensieminister De Crem krijgt dat momenteel van veel meer kanten vanuit de legerstaf te horen”, zo stelt de militair, die België in staat acht volgend jaar 60 tot 70 man aan grondtroepen aan de Navo-missie te leveren.
Linkse partijen bij onze zuiderburen reageerden gisteren direct negatief, terwijl ook De Crem in een reactie weten dat een dergelijke missie naar Afghanistan niet aan de orde is. ,,We gaan niet meer doen dan we nu hebben afgesproken. Bovendien ligt er ook geen enkel verzoek van de Navo om grondtroepen te sturen.”

Gordel en Bretel

Een Vlaamse omsingeling van Brussel. De vraag is hoe lang het nog kan, nu komend weekend voor de 27ste keer zo’n honderdduizend Vlamingen op de fiets stappen voor hun jaarlijkse rondtocht om de verfranste hoofdstad.
Hoewel officieel omschreven als een familie-evenement lijkt de ‘De Gordel’ dit jaar opnieuw in de greep te komen van de politieke tegenstellingen in het land. Zeker nu de aanhoudende Belgische chaos en de voortmodderende premier Leterme de taalstrijd en de roep om Vlaamse zelfstandigheid flink hebben aangewakkerd.
Daarmee wordt de fietstocht ondanks het vreedzame karakter wederom een statement van verongelijkte Nederlandstaligen. Die vinden het immers maar niets dat in de Vlaamse gemeenten rond de hoofdstad al meer Franstaligen wonen, die bovendien het liefst bij Brussel aansluiten.
In het verleden leidde dat al tot tegenacties. Met door plagerige Franstaligen omgekeerde routebordjes en op het fietspad gestrooide ‘duimspijkers’, Vlaams voor punaises. Pesterijen die verleden tijd leken, maar wellicht toch de kop weer opsteken nu het politiek nog altijd erg onrustig in het land blijft. Bovendien hebben drie Franstalige burgemeesters, die door taalperikelen nog altijd niet officieel benoemd zijn, gedreigd de Gordel in ‘hun’ Vlaamse randgemeente te dwarsbomen.
Maar ook in het - nog - door Vlaanderen omringde Brussel zelf geniet men ervan wat spaken in de wielen van het fietsfeestje te steken. Met als meest opmerkelijke zet de aankondiging van een groep Franstalige politici om dit jaar op dezelfde dag een heuse ‘Bretel’ te organiseren.
,,Een nieuwe fietstocht met een positieve boodschap. Waar Franstaligen én Nederlandstaligen welkom zijn”, zo verzekert gemeenteraadslid De Beauffort. ,,Bovendien gaat de route door Brussel én door de randgemeenten”.
De radicale Vlaamse politicus Van Rompuy kan echter weinig ludieks in de alternatieve fietsronde ontdekken. ,,Voor mij is het duidelijk. Het heet immers niet voor niets ‘Bretel’. Brussel dijt uit en denkt bretels nodig te hebben om een buikje te kunnen krijgen. Daarom ook fietsen ze door Kraainem en Wezembeek-Oppem, twee gemeenten die ze wat graag willen opslokken.”
Toch hoort Van Rompuy gelukkig tot een minderheid die zondag opgefokt op de fiets stapt. Zelfs in het zo verdeelde België maken de meesten van de Gordel én de Bretel een gezellig gezinsuitje.