Europese Roerganger

Wat is nodig om Europese burgers en bedrijven een diepe recessie uit het hoofd te praten en hoeveel overheidsgeld moet er in de markt gepompt om de economie weer aan te zwengelen ?
Gisteren leek Brussel even de echte hoofdstad van Europa, nadat commissievoorzitter Barroso er een EU-stimuleringspakket van liefst 200 miljard presenteerde. Een bedrag van omgerekend 1,5% van het nationaal inkomen van de 27 lidstaten,
De Europese Commissie aan het economische roer van de unie. Althans, dat was toch het beeld dat de Portugees wilde achterlaten. Maar schijn bedriegt. Brussel heeft niet alleen nauwelijks economische macht, maar al helemaal geen geld.
Veel meer dan een oproep aan de lidstaten om al het nodige te doen om de economie een oppepPer te geven was de boodschap dan ook niet. Met daarbij voor Barroso als pijnlijk feit dat tal van landen zijn visie niet eens hebben afgewacht.
,,Bijzondere omstandigheden vragen om bijzondere maatregelen”, klonk het in Brussel. Maar dat weten ze in de hoofdsteden natuurlijk al een tijdje en is ook de reden waarom het gros van de ‘Brusselse’ impuls door de lidstaten allang is aangekondigd. De Britten verlaagden de belastingen, Nederland spendeert zes miljard en ook Duitsland, Spanje en Italië beloofden reeds tientallen miljarden aan extra overheidsuitgaven en andere prikkels.
Wie nog steeds droomt van een Brusselse ‘gouvernement economique’ weet sinds gisteren dat dit voorlopig een utopie blijft. Daarvan zou wel sprake zijn geweest indien Brussel een hard kader had geschapen over welke maatregelen wel of juist niet moeten volgen. Met daarbij strikte aanbevelingen richting lidstaten om - afhankelijk van hun situatie - een grotere of juist kleinere inspanning te doen.
Zonder geld en echte macht werpt Barroso de economie geen reddingsboei toe, maar komt hij slechts met een ‘gereedschapskist’. Een kist die echter zo vol met timmergerei zit dat landen er onbeperkt in kunnen graaien.
Sommigen doen dat naar hartelust, maar andere voelen er juist niets voor om met staatssteun of belastingverlagingen overheidsgeld te ‘verbranden’ zoals in de jaren zeventig.
Veel meer dan hopen dat lidstaten een verstandig en toekomstgericht beleid uitzetten om de crisis aan te pakken kan Brussel daarom niet. Sommige zullen meer dan 1,5% willen doen en anderen juist minder. Al zeggen bedragen hier niets. Zo pompt Italië officieel 80 miljard in haar economie, maar is dit slechts 5 miljard aan ‘nieuw’ geld.
Het enige echte signaal dat de landen uit Brussel wilden en ook kregen is dat de Commissie komend jaar vooral niet lastig zal doen. Staatsteunregels soepeler, structuurgelden sneller uitbetaald en de afspraken uit het Stabiliteitspact zo ver als mogelijk opgerekt.
,,We versoepelen het pact niet?, benadrukte Barroso. Op zich juist, maar de landen die hun tekorten nu door de 3% mogen laten schieten zijn wel degenen die de afgelopen jaren hun middelvinger opstaken naar die andere zo belangrijke afspraak uit het pact: in goede tijden je begroting op orde brengen.
Een kwalijke zaak waarbij Brussel de laatste jaren veel meer haar tanden had moeten tonen en een deel van de financiële ellende was voorkomen. Een te meer het bewijs dat Barroso, die in zijn jonge politieke jaren nog met Mao heulde, niet de grote economische ‘roerganger’ is die hij pretendeert te zijn.
Marijn Jongsma en Ronald Veerman

Stammenstrijd

‘Plant eens een boompje’, klinkt het in België. De oproep is het gevolg van een landelijke actie om - voor een schoner milieu en meer natuur - het aantal bomen met een miljoen vergroten.
Wie in zijn tuin, erf of bedrijfsterrein een nieuwe beuk, berk of eik ingraaft kan deze sinds de zomer aanmelden op een speciale website. De teller staat inmiddels op ruim negentigduizend stuks, maar het streefdoel staat pas voor 2012.
België wordt daarmee nog geen Finland of Zweden, maar wie bij onze zuiderburen de natuur intrekt komt op zich ook nu al weinig te kort. Bijna een kwart van het land is met bomen bedekt, ofwel ruim twee keer zoveel als in Nederland.
Uiteraard zijn de Ardennen ‘hofleverancier’. Maar zelfs vlak buiten Brussel tref je tientallen kilometers aan ongerepte bossen. Met onder de rook van de stad vaak totale rust en geen overvolle parkeerplaatsen.
Wellicht ook omdat het bij de bewegwijzering, paden en informatieborden in het Brusselse Zoniënwoud een typisch Belgisch rommeltje is, waardoor menigeen de weg kwijtraakt of na een uur wandelen doodloopt op een razende snelweg.
België zou België natuurlijk niet zijn wanneer daar niet een taalkwestie aan ten grondslag ligt. Het fraaie Zoniënwoud ligt immers exact op het ‘drielandenpunt’ Vlaanderen, Wallonië, Brussel. De scherpe scheidslijn loopt er dwars door de bomenrijen.
Maar gelukkig ziet men in dat dit moet veranderen. ,,De wandelpaden kunnen niet ophouden aan de taalgrens”, zo stelden onlangs drie gewestelijke ministers, die beloofden de handen ineen te slaan voor een fraai netwerk van wandel-, fiets-, en ruiterpaden.
Al betekent die natuurlijke vrede nog niet lang niet dat het hier koek en ei is tussen onze ruziënde zuiderburen. Zo hebben twee Franstalige ministers onlangs tot woede van de Nederlandstaligen brandhout gemaakt van een Vlaams plan om een proefbos met genetisch gemanipuleerde populieren te beplanten.
De door het Vlaams Instituut voor Biotechnologie ontwikkelde transgene populier blijkt veel meer ethanol te produceren dan ‘gewone’ bomen. ,,Elke drie jaar takken afzagen en de biobrandstof in je auto gooien. Veel makkelijker dan maïs of koolzaad”, aldus de trotse onderzoekers.
Maar twee federale ministers uit Wallonië houden het tegen. Onder meer omdat de bomen resistent zouden zijn voor antibiotica. Vlaanderen pikt het niet en is naar de Raad van State gestapt. Het is echter de vraag of die de ordinaire stammenstrijd weten te ontwarren. Immers het zoveelste ingewikkelde conflict tussen beide taalgroepen, waar zelfs de meest doorgewinterde juristen door de bomen het bos niet meer zien.

Leve Europa !

Het woord ‘IJslandspaarder’ keert ongetwijfeld terug in de komende Dikke van Dale. Al zal men zich over een jaar of twintig afvragen wat het ook weer betekende.
Tegen die tijd immers zal het geplaagde eiland een van de – wellicht - veertig lidstaten van de Europese Unie zijn en in plaats van de IJslandse kroon al jaren met euro’s betalen.
Want de EU is ‘hot’ nu de kredietcrisis hard om zich heen slaat en landen die het lidmaatschap of de euro altijd meden met hangende pootjes aan de deur kloppen.
,,Wel de lusten, niet de lasten”, was steevast het verwijt naar onder meer IJsland, Zwitserland en Noorwegen, die waar mogelijk tegen Europa aanschurken maar voor hen ongunstige Brusselse bemoeienis simpel naast zich neer leggen.
Maar sinds de crisis piepen ze wel anders. Vooral in IJsland, met een ingestorte economie, gekelderde munt en hyperinflatie. Volgend jaar al moet de aanvraag voor het EU-lidmaatschap er de deur uit. Wie weet volgen de Zwitsers en Noren straks ook. In Brussel vinden ze het in ieder geval prachtig, want weer eens wat anders dan praten met Macedoniërs of Moldaviërs.
Elders in Scandinavië wordt duidelijk dat ook een EU-lidmaatschap alleen onvoldoende is, nu duidelijk is dat euro en eurozone echte schokbrekers zijn. De kritische Denen als Zweden zien in dat ze alsnog van hun kwetsbare kronen afmoeten en bereiden nieuwe referenda voor.
Ja, zelfs bij de Britten groeit het besef dat hun geliefde munt toch niet zaligmakend is. Zeven jaar terug telde je bijna twee euro neer voor een pond, maar nu nog amper een. Bovendien dreigen een diepe recessie, deflatie en dik twee miljoen werklozen.
Landen als België, Portugal en Griekenland weten maar al te goed wat die eurogeborgenheid betekent. Hun franken, escudo’s en drachme’s waren anders een prooi voor speculanten geweest.
Iets dat ook Ierland inziet. ,,Zonder unie en euro zouden waren we nu een tweede IJsland”, zo stelde premier Brian Cowen, wiens oververhitte eiland harde klappen krijgt. Van rijkste lidstaat plots de brekebeen, met een ingestorte huizenmarkt en een begrotingstekort van 8 procent. Zelfs Poolse loodgieters pakken er hun spullen weer.
Opmerkelijk is dat het land door al die ellende ineens voor het weggestemde Verdrag van Lissabon is. Slechts 39 procent is nog tegen. Het schetsen van doemscenario’s om hen te overtuigen is met de huidige actualiteit niet meer nodig.
Het bemoeizuchtige Brussel dus plots als veilige haven. Indien het lukt om het Verdrag zo alsnog te ratificeren heeft de crisis Europa met forse problemen, maar ook met een zorg minder opgezadeld.

Roodstapper

Bent u ook een ‘roodstapper’ ? In België maakt men zich zorgen over het al grotere aantal wandelaars dat dagelijks door het rode licht loopt en daarmee zichzelf en het verkeer in gevaar brengt.
Een op de drie zuiderburen negeert te voet het stopteken, een forse toename waardoor de lokale politie met extra controles is gestart. ,,Wie betrapt wordt moet verplicht op verkeerscurcus”, zo staat het dreigend op een stoplichtpaal in het Vlaamse Tervuren.
Met de roodstapper heeft het toch al fraaie Belgische verkeersjargon er weer een nieuwe term bij. Want net als op tal van andere terreinen zijn onze zuiderburen ook op de weg natuurlijk goed in het verzinnen van een eigen Vlaamse terminologie.
Luisterend naar de dagelijkse verkeersinfo levert soms fraaie zinnen op. Belgen rijden in de eerste plaats niet over de weg maar over de baan. Ook niet over de snelweg, maar over de ‘autostrade’, die bovendien nog gewoon E411 of E314 heten in plaats van A2 en A4.
Soms gaat het lekker snel, maar bij file wordt het plots ‘blokrijden’. Al klinkt het nog mooier indien sprake is van langzaam rijdend en stilstaand verkeer, door de Belgen prachtig ‘accordeonfile’ genoemd. Kort en duidelijk. Ook voor doorrijden na een ongeval is er een schitterende ingeburgerde term: ‘vluchtmisdrijf’.
Maar ook wie gevaarlijk ‘voorbijsteekt’ (inhaalt), met de ‘faren’ (groot licht) rijdt of zijn ‘pinker’ (richtingaanwijzer) op de verkeerswisselaar (klaverblad) negeert kan natuurlijk worden aangehouden. Niet door een motoragent, maar door een ‘zwaantje’.
Al zorgt de verkeerspoëzie er helaas niet voor dat de dagelijkse ergernis wordt weggenomen. Nog altijd immers is de doorsnee Belgische straatweg levensgevaarlijk en slecht onderhouden. Met vaak zeer verwarrende of simpelweg ontbrekende verkeersborden. Rijdend door België waan je je dus niet direct in een goed beschermde ‘Heilige Koe’.
Al moet gezegd dat onze zuiderburen een alternatieve godvruchtige manier hebben om het zelfvertrouwen op de weg toch te vergroten. Gewoon even aankloppen bij de achterdeur van de basiliek in Scherpenheuvel-Zichem, waar meneer pastoor sinds jaar en dag op verzoek auto’s wijdt.
,,Heer, bescherm deze wagen tegen alle ongeluk en moge alle inzittenden geluk ondervinden op hun reis. Moge de chauffeur altijd oplettend wezen en moge hun reis voorspoedig zijn. In de naam van de Heilige Maria. In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, Amen”, klinkt het voordat wijwater en kwast hun werk doen. Kun je bij een nieuwe tweedehands direct testen of de ruitenwissers het wel doen.

Kleinburgerlijke minister

Vlaams Belangers omschrijft hij het liefst als ‘mestkevers’ en Jan-Peter Balkenende is ‘kleinburgerlijk en zonder een spoortje charisma’. Deze week moet de norsige Belgische minister Karel de Gucht echter vechten voor zijn eigen imago, nu hij onder vuur ligt over handel met voorkennis in aandelen Fortis.
De bewindsman van Buitenlandse Zaken heeft toegegeven dat zijn vrouw – een bekend juriste - op de dag dat Fortis werd ontmanteld nog snel tweeduizend stukken verkocht, die daarna 80% in waarde daalden.
Een dubieuze transactie die mogelijk plaatsvond op basis van informatie die alleen De Gucht had. Een affaire die niet alleen de minister in verlegenheid brengt, maar vooral zijn liberale achterban pijnigt. Hardwerkende Vlamingen met een verschrompelt pakketje Fortis.
De aantijging is alweer een harde klap voor de VLD van ex-premier Verhofstadt, nu diens andere protégé Patrick Dewael (Binnenlandse Zaken) al weken onder vuur ligt over corruptie bij de politie. Ook het economisch wanbeleid van het zwalkende Belgische kabinet straalt zeer negatief op de doorgaans solide liberalen uit.
De Gucht, berucht om het beledigen van collega’s, ontkent in alle toonaarden en zegt dat hij niet met zijn vrouw over Fortis heeft gesproken. Maar de roep om zijn aftreden groeit.
De Belg is dan ook niet in zijn eerste leugen gestikt. Drie jaar terug maakte hij de journalist die zijn schoffering van Balkenende neerpende publiekelijk voor fantast uit. Helaas was hij vergeten dat de uitspraak op band stond.
Ronald Veerman

Het soepele pact

Vijf jaar geleden gingen Nederland en Duitsland nog net niet op de vuist over het tot drie procent opgelopen Duitse financieringstekort, maar nu de kredietcrisis keihard toeslaat en de begrotingen van veel EU-landen opnieuw diep in het rood schiet blijft het opvallend rustig. Eurolanden als Frankrijk, Ierland, Portugal en Spanje gokken immers op een soepele behandeling van het drie jaar geleden flink afgezwakte Stabiliteitspact.
Dat veel lidstaten de toen tevens gemaakte afspraak - om in goede tijden meer aan schuldaflossing te doen – in de wind hebben geslagen blijkt overduidelijk uit de gisteren door de Europese Commissie bekendgemaakte budgettaire prognoses.
Net nadat dit voorjaar het laatste euroland op de golven van de hoogconjunctuur van het strafbankje wist af te komen staan de lidstaten bij de eerste tegenwind alweer in de rij om een procedure van Brussel aan de broek te krijgen.
Spanje, Portugal en Frankrijk zien hun tekorten tot boven 3% stijgen. Al is dat nog niets vergeleken met de dramatische ontwikkeling in Ierland, dat in 2010 tegen een roodstand van liefst 7,2% aankijkt. Ook de Britten, hoewel geen euroland, koersen naar een tekort van liefst 6,5%.
Daarmee wordt pijnlijk duidelijk dat er helemaal niets terecht komt van de twee jaar geleden in Berlijn zo mooi opgetuigde Europese afspraak om rond 2010 alle eurobegrotingen in evenwicht of overschot te brengen. Een vooral door Nederland en Duitsland gestimuleerd streven en ingegeven door het feit dat beiden wel jarenlang hard hebben gewerkt om hun overheidsfinanciën op orde te brengen.
Onze oosterburen zien daardoor ondanks de economische tegenwind slechts een kleine min op de overheidsbalans ontstaan, terwijl Wouter Bos (Financiën) zelfs nog een plusje kan tonen.
Maar de kans dat de anderen het been snel bijtrekken is klein, nu de regels van het stabiliteitspact hen erg veel flexibiliteit geven. Met gemak kan immers een beroep worden gedaan op het nieuwe criterium ‘uitzonderlijke omstandigheden’, dat sinds 2005 toestaat dat een buitensporig tekort een jaar langer aanhoudt. Een termijn die bovendien bij blijvende tegenspoed nog eens kan worden verlengd.
Iets waar op zich iets voor te zeggen is, omdat gedwongen bezuinigingen en lastenverzwaringen een krimpende economie doorgaans extra pijn doen. Al zullen Nederland en Duitsland het als beste jongens van de klas met gemengde gevoelens aanschouwen en de brekebenen het liefst alsnog aansporen tot stevige structurele hervormingen.
Bovendien dreigt het gevaar dat de Franse president en huidig EU-voorzitter Sarkozy de huidige malaise aangrijpt om de budgettaire teugels in zijn land opnieuw te laten vieren. Zeker nu hij al jaren een kruistocht voert tegen het in zijn ogen Brusselse en Frankfurtse cijferfetisjisme, dat hem verbied de Franse economie fiscale impulsen te geven.
Al zijn daarbij toch ook al meer jaloerse ogen op Duitsland – en in mindere mate - Nederland gericht. Twee landen die de budgettaire ruimte hebben om hun - en Europa’s - economie met lastenverlagingen en extra overheidsuitgaven aan te jagen, maar dit tot ergernis van de pactbrekers toch niet doen. De jaren zeventig hebben immers geleerd dat dit op termijn averechts werkt.

Belgen willen naar Kongo

In België is een stevige discussie ontstaan over plannen van premier Leterme om vijftien jaar na de tragedie in Rwanda toch weer soldaten te sturen naar het door geweld geteisterde Oost-Kongo. Daarmee zouden onze zuiderburen immers breken met de in 1997 gemaakte afspraak het leger nooit meer naar een voormalige kolonie te sturen.
Het Belgische kabinet heeft deze week echter het principebesluit genomen een stevige bijdrage aan een EU-vredesmissie te leveren, indien deze door de Europese Unie op poten wordt gezet.
Het zenden van troepen naar het vroegere Belgisch Kongo ligt uiterst gevoelig, nadat in 1994 tien Belgische VN-commando’s in Rwanda op beestachtige wijze werden vermoord en door Hutu-rebellen gelyncht. De gruweldaad leidde tot een nationaal trauma, die in een aantal opzichten verwant is met de sporen die Srebrenica in Nederland achterliet.
Vooral omdat België, dat destijds de ruggengraat van de slecht bewapende VN-vredesmacht vormde, na de moord op de para’s haar troepen van de ene op de andere dag uit het verscheurde land terugtrok. De stap vormde mede de aanleiding voor de onbeschrijfelijke genocide die daarop uitbrak en waarbij radicale Tutsi’s in honderd dagen zo’n 800.000 Hutu’s met kapmessen afslachtten.
In 1997 oordeelde een zware Belgische onderzoekscommissie dat het land geen troepen meer zou zenden naar voormalige kolonies. Daarbij werd ook gewezen naar een ongeschreven VN-wet, die dit ex-koloniale machten afraadt.
Leterme breekt echter met deze door zijn voorganger Verhofstadt overgenomen doctrine. Hij vindt dat België niet serieus wordt genomen wanneer het op ingrijpen aandringt maar zelf afzijdig blijft.
,,Als we overtuigd zijn dat er Europese militaire actie moet komen kunnen we niet zeggen dat we zelf niet meedoen”, aldus minister De Gucht (Buitenlandse Zaken), die dit weekend eerst nog naar de regio reist in een poging de gemoederen te bedaren. Daarbij wil De Gucht de Rwandese president Kagame er van overtuigen zijn invloed aan te wenden om de voor een humanitaire ramp zorgende rebellenleider Nkunda (foto) een halt toe te roepen.